De Zippo: hoe een simpel idee een icoon werd

Een Zippo herken je vaak al voordat je hem hebt gezien. Dat bekende metalen klikgeluid is voor veel mensen net zo herkenbaar als de vorm van de aansteker zelf. De geschiedenis van Zippo begon verrassend simpel: met een aansteker die goed werkte in de wind, maar allesbehalve handig was.

Hoe is de Zippo ontstaan?

In de vroege jaren dertig zag George G. Blaisdell in Bradford, Pennsylvania, een vriend worstelen met een Oostenrijkse aansteker. Het ding zag er niet bepaald elegant uit en je had twee handen nodig om hem te gebruiken. Eén ding werkte wel goed: de metalen kap rond de vlam hield de wind tegen, waardoor de aansteker ook buiten goed bleef branden.

Blaisdell besloot het idee te verbeteren. Hij maakte een rechthoekige metalen behuizing, bevestigde het deksel met een scharnier en behield de constructie rond de vlam. Het resultaat kon met één hand worden gebruikt. In 1933 werd de eerste Zippo geproduceerd.

Waar komt de naam Zippo vandaan?

Voor de naam liet Blaisdell zich inspireren door het Engelse woord zipper. Hij vond het woord mooi klinken en probeerde verschillende variaties uit. Uiteindelijk werd het Zippo, een naam die volgens hem modern klonk.

De eerste Zippo kostte $1,95 en werd meteen verkocht met een levenslange garantie. Dat principe bestaat nog steeds: de bekende windproof pocket lighters vallen nog altijd onder de reparatiegarantie van Zippo.

Waar komt het Zippo-klikgeluid vandaan?

Open een Zippo en je hoort meteen die herkenbare metalen klik. Dat geluid is geen elektronisch effect of bewust ingebouwd geluidje. Het ontstaat door de metalen onderdelen van het deksel en het mechanisme die tijdens het openen en sluiten in beweging komen. De metalen behuizing helpt vervolgens om dat korte geluid zo herkenbaar te laten klinken.

En blijkbaar zijn wij niet de enigen die vinden dat die klik bijzonder is. Het geluid werd zo sterk met Zippo verbonden dat het bedrijf in 2018 in de Verenigde Staten een handelsmerk voor de kenmerkende klik kreeg. Zippo noemt daarbij zelf het productieproces van de windproof lighter als basis voor het onderscheidende geluid.

Een aansteker waarvan zelfs de klik officieel als merk is vastgelegd. Dat moet je toch maar voor elkaar krijgen.

Waarom waait een Zippo minder snel uit?

Een klassieke Zippo werkt anders dan een gewone gasaansteker. De brandstof zit in absorberend materiaal in het binnenwerk en komt via een lont bij de vlam. Rond de lont zit de kenmerkende metalen kap met openingen.

Die beschermt de vlam tegen directe wind, terwijl er nog voldoende lucht bij kan komen om hem te laten branden. Het basisidee komt zelfs nog uit die Oostenrijkse aansteker die Blaisdell begin jaren dertig zag. Hij veranderde veel aan het ontwerp, maar juist die windbestendige constructie wilde hij behouden.

Dat betekent natuurlijk niet dat een Zippo onder alle omstandigheden blijft branden. Maar vergeleken met een gewone aansteker merk je buiten wel duidelijk het verschil.

Zippo tijdens de Tweede Wereldoorlog

De Tweede Wereldoorlog speelde een grote rol in de geschiedenis van Zippo. Nadat de Verenigde Staten in 1941 aan de oorlog deelnamen, stopte Zippo met de productie voor de gewone consumentenmarkt en werd de productie gericht op het Amerikaanse leger.

Omdat messing tijdens de oorlog voor andere doeleinden nodig was, werden de aanstekers in die periode van staal gemaakt. De stalen behuizing kreeg een zwarte, ruwe afwerking die bekend werd als Black Crackle. Die uitvoering is zo verbonden geraakt met deze periode dat Zippo er later replica’s van uitbracht.

Veel soldaten namen hun Zippo overal mee naartoe. Op foto’s uit de oorlog zie je regelmatig aanstekers met gegraveerde namen, datums of boodschappen voor thuis. Originele Zippo’s uit deze periode zijn daardoor tegenwoordig interessante verzamelobjecten.

Waarom zie je Zippo zo vaak in films en muziek?

Na de oorlog verdween Zippo bepaald niet uit beeld. Integendeel. Volgens Zippo zijn de aanstekers inmiddels in meer dan 2.000 films en andere producties verschenen. De eerste verschijning op het witte doek dateert volgens het bedrijf al uit 1942.

Ook bij concerten kreeg de Zippo een onverwachte rol. Vanaf de jaren zestig gingen bezoekers tijdens rustige nummers massaal hun brandende aanstekers omhooghouden. Lang voordat iedereen met de zaklamp van zijn telefoon stond te zwaaien, had je dus gewoon een veld vol Zippo’s.

Juist door films, muziek, het Amerikaanse leger en tientallen jaren reclame groeide de Zippo uit tot iets meer dan alleen een manier om vuur te maken.

Hoe oud is mijn Zippo?

Heb je ergens een oude Zippo liggen? Draai hem dan eens om. Zo kun je vaak precies zien uit welk jaar je Zippo komt.

Sinds het midden van de jaren vijftig staan er datumcodes op de onderkant van Zippo-aanstekers. Grappig genoeg waren die codes oorspronkelijk helemaal niet voor verzamelaars bedoeld. Zippo gebruikte ze voor kwaliteitscontrole, zodat het bedrijf kon achterhalen uit welke productieperiode een aansteker kwam wanneer deze voor reparatie werd teruggestuurd.

Voor verzamelaars bleken die markeringen natuurlijk ontzettend handig. Bij moderne Zippo’s geeft een letter van A tot en met L de productiemaand aan en geven twee cijfers het jaar aan. Een Zippo met de bodemcode A 24 is bijvoorbeeld geproduceerd in januari 2024.

Bij oudere modellen werkt het systeem anders. Zippo heeft door de jaren heen verschillende symbolen, cijfers en logo’s gebruikt. Zelfs de manier waarop het Zippo-logo op de bodem staat, kan helpen om een ouder exemplaar te dateren.

Waarom worden Zippo aanstekers verzameld?

Daar zijn eigenlijk genoeg redenen voor. Er bestaan duizenden designs, bedrijfsuitgaven, militaire uitvoeringen, Limited Editions, replica’s en modellen met bijzondere materialen of gravures. Daarbij kun je dankzij de bodemstempel van veel exemplaren ook nog achterhalen wanneer ze zijn gemaakt.

Een gebruikte Zippo krijgt vanzelf zijn eigen verhaal. Krasjes, verkleuringen en kleine beschadigingen horen daar na jaren gebruik gewoon bij. Voor de één is dat slijtage, voor de ander juist de charme van een gebruikte aansteker.

Aan de andere kant van het spectrum bestaan er uitvoeringen die je waarschijnlijk liever zonder krasje houdt. Bij Mystic Minds hebben we bijvoorbeeld zelfs een Zippo van 18 karaat massief goud. Die gooi je inderdaad niet los naast je sleutels in de keukenla.

Welke Zippo aanstekers zijn er tegenwoordig?

Ondanks alle bijzondere uitvoeringen is het basisontwerp van de klassieke Zippo door de jaren heen opvallend herkenbaar gebleven. De eerste exemplaren verschenen in 1933 en ruim negentig jaar later worden de bekende metalen windproof lighters nog steeds in Bradford, Pennsylvania gemaakt.

Inmiddels zijn er honderden uitvoeringen verschenen. Van een eenvoudige Brushed Chrome of Black Matte tot Armor-modellen, replica’s, Limited Editions en zelfs uitvoeringen van zilver of massief goud.

Wil je ze zelf bekijken? In onze collectie Zippo aanstekers vind je zowel de bekende klassiekers als bijzondere uitvoeringen en modellen voor verzamelaars.